Tempo Dergisi bu haftaki sayısında 3G teknolojisi hakkında merak edilen en önemli 10 soruyu cevaplamış. İşte 10 soru’da 3G teknolojisi.

1. 3G NEDİR?

3G teknolojisi, “i’hird Generalion1 yani ‘Üçüncü Nesil’ anlamına geliyor. GPRS gibi, 3G de bir kablosuz iletişim hizmeti. Bu teknoloji sayesinde cep telefonu, cep bilgisayarı, tablet PC veya dizüstü bilgisayar üzerinden internete sürekli bir bağlantı kimi la biliyor. 3G teknolojisi, daha yüksek güvenilirlik ve kalite. daha hızlı veri iletimi ve daha fazla bant genişliği sunuyor. Bu sayede cep telefonu, bilgisayar ve 3G uyumlu diğer mobil cihazlarla video dâhil her türlü veriyi gönderip almak mümkün oluyor. 384 kbps’ye ulaşabilen veri iletim hızları ile 3G, standart çevirmeli bağlantıya göre yedi kat daha hızlı.

2. DEVLET 3G İHALESİNDEN NE KADAR KAZANDI?

Devlet, yapılan 3G ihalesinde Turkcell’den KDV dâhil 858 milyon YTL, Vodafone’dan 600 milyon YTI ” Avea’dan da 512 milyon YTL olmak üzere 1 milyar 970 milyon YTI. gelir elde etti. A tipini Turkcell, B tipini Vodafone ve C tipini de Avea kazandı.

3. NEDEN FARKLI LİSANS TİPLERİ VAR?

Tüm kablosuz cihazlar iletişim kurarken bir frekans kullanıyor. Frekansın yüksek olması, haberleşme sırasında daha az veri kaybının yaşanması ve daha iyi iletişim anlamına geliyor. Kapalı alanlarda veri aktarımında hız kaybı ve kesinti oranı azalıyor. Bunun yanında frekansın yüksek olması, uzaklığa bağlı hız düşüşünü de azaltıyor. Yani frekans ne kadar yüksek olursa, veri aktarım hızı o kadar iyi, kesintisi o kadar az oluyor. Buna göre A tipi lisans almaya hak kazanan şirket, 4 S Mlız üzerinden haberleşmesini sağlayacak. B tipi lisansta frekans hızı 35 Mhz, C tipi lisanstaysa 30 Mhz olacak.

4. SOMUT OLARAK NELER YAPABİLECEĞİZ?

Bugün bir mobil cihazla 700 MB büyüklüğünde ve DivX formatındaki sinema filmi, yaklaşık altı saatte indirilirken, 3G ile yaklaşık 13 dakikada indirilecek. 3G teknolojisi görüntülü görüşme, görüntülü haber, cep telefonunda televizyon gibi uygulamalara izin verecek. Bunun dışında mobil ofis hizmetleri, hastalıkların uzaktan teşhis edilmesi, hastayı uzaktan izleme gibi uygulamalar da hayatımızdaki yerini alacak. Önümüzdeki yıllarda sağlık servisleri, mobil eğitim hizmetleri, daha gelişmiş mobil devlet hizmetleri, akıllı ev gibi uygulamaların dünyada 3G abonelerinin sayısını yüzde 64 oranında artırması öngörülüyor.

5. NE ZAMAN KULLANABİLECEĞİZ?

Henüz ihalenin ilk aşaması tamamlandı. İhaleye ilişkin komisyon kararı Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından onaylandı. Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu Başkanı Tayfun Acarer, Danıştay’ın onayının ardından operatörlerin de teknik altyapı çalışmalarını yapacaklarını belirtti ve yaz başında 3G haberleşme sisteminin kullanılabileceğini açıkladı.

6. ÖNCEKİ 3G İHALESİ NEDEN İPTAL EDİLMİŞTİ?

İlk 3G ihalesinin 25 Mayıs 2007′de yapılması öngörülüyordu. Ancak katılımcı sayısının düşüklüğü nedeniyle ihale 7 Eylül 2007′de yapıldı. Telekomünikasyon Kurumu, rekabet şartlarının oluşmadığı gerekçesiyle ihaleyi iptal elti. İhaleye yalnızca Turkcell katılmış. A tipi lisans için 321 milyon Euro teklif etmişti. B, C ve D tipi lisanslar ise katılımcı olmadığı için ihale edilmemişti. Avea ve Vodafone numara taşmabilirliği gelmeden üçüncü nesil ihalesi yapılmasının adil rekabet şartlarına uymadığı gerekçesiyle ihaleye katılmamıştı.

7. HERKES YARARLANABİLECEK Mİ?

Cep telefonu 3G’ye uyumlu olanlar yararlanabilecek. Turkcell Genel Müdürü Süreyya Ciliv’in verdiği bilgiye göre, Türkiye’de 3G’ye uyumlu 3 milyon telefon var.

8. FATURAYA NASIL YANSIYACAK?

En çok merak edilen konulardan biri de 3G’nin tüketicinin cebine nasıl yansıyacağı? Operatörler, 3G ile gerçekleştirilen veri transferlerini faturalarına serbest piyasa koşullarında yansıtacağı için ücretlendirme henüz tam olarak bilinmiyor. Ancak 3G ile veri indirme ücretlerinin mevcut GPRS olması bekleniyor.

9. 3G TÜRKİYE’YE GEÇ Mİ GELDİ?

Üçüncü nesil Avrupa’ya beş yıl önce geldi. Ancak uygulama anlamında, Uzakdoğu’dan gelen ucuz cihazların çoğalması, altyapının ucuzlamasıyla yeni yeni yaygınlaşmaya başladı. Bu nedenle Türkiye’nin 3G ile tanışmakta gecikmesine rağmen bir şey kaybetmediği düşünülüyor. 3G, Avrupa’da çok [azla kullanılmıyor. Uzmanlara göre bunun nedeni yaş ortalamasının yüksek olması.

10. 4G İÇİN DE İHALEYE ÇIKILACAK MI?

Gelecek 70 yıl içinde çıkacak yeni nesil şebekeler için tekrar ihale yapılmayacak, lisans sahipleri mevcut sözleşmeler üzerinden bu hizmeti verebilecekler. Aboneler, SG’den daha hızlı ve daha gelişmiş, bir sistem olan 4G ya da benzeri şebekeler için beklemek zorunda kalmayacak.

3. Nesil GSM Hizmetleri (3G ya da 3N) üçüncü nesil kablosuz telefon teknolojisilerine verilen genel addır. Aynı 1G ve 2G gibi, hücresel bir ağ sistemi kullanır. 3G teknolojilerine örnek olarak Universal Mobile Telecommunications System (yani Evrensel Mobil İletişim Sistemi) anlamına gelen UMTS verilebilir. Bunun yanında Kuzey Amerika’da kullanılan CDMA2000 ve Japonya’da Freedom of Mobile Multimedia Access (Mobil Çoklu Ortam Erişimine Özgürlük) anlamına gelen FOMA standardları da bir 3G teknolojisidir.

UMTS klasik frekans veya zaman çoklu iletişim (multiple access) tekniklerinden prensip olarak cok farklı olan kod çoklu iletişim CDMA (Code Division Multiple Access) teknolojisini kullanir. Bir çeşit dağınık frekans (spread spectrum) tekniği olan bu teknolojide kullanıcılar 5MHz genişligindeki aynı banttan haberleşirler. Her vericinin sinyali özgün bir yonga koduyla çarpılarak (bu kodun hızı 3.84Mchips/s) 5MHz genişliğindeki spektruma yayılır. Alıcı da bu spektruma yayılmış sinyali aynı yonga koduyla çarparak veriyi elde eder.

3G’nin 2G’ye göre getirmiş olduğu en büyük yenilik taban olarak alınan verinin ses değil sayısal veri olmasıdır. Buna ek olarak, 3G sisteminde cihazlar bant genişliğini sadece veri alışverişi sırasında işgal ederler. İlk örnekleri Japonya’da 1998 yılında kullanıma açılan bu teknoloji, 2003′ten itibaren Avrupa’ya da gelmiştir.

Avantajları

3G’nin getirmiş olduğu birçok yenilik vardır:

• Mesajlaşma, internet erişimi ve yüksek hızda çoklu ortam haberleşme desteği
• Gelişmiş hizmet kalitesi
• Gelişmiş pil ömrü
• Konumlandırma hizmetlerinin sağlanması
• İşletim ve bakım kolaylığı
• Mevcut şebekelerle birlikte çalışabilirlik, 2G’ye dolaşım sağlayabilme
• Mevcut şebekelere geriye doğru uyum sağlayabilme, düşük kurulum maliyeti
• Gelişmiş güvenlik yöntemleri sayesinde mobil ticarete ortam sağlayabilme
• Goruntulu konusmayida sağlar
• Medya haberciliği açısında çekilen video görüntülerinin en hızlı bir şekilde haber merkezine yetiştirilmesi
• Son Kullanıcı açısında YouTube hesabınıza direk video gönderimi ve paylaşımı http://youtube.com/my_profile_mobile?action_create=1
• 4 saatte indirilen 700 MB’lık Divx bilgisi 1 saatte indirilecek (2 mbit hız)
• Görüntülü komuşmayı sağlar.

Geliştirmeler

İlk tasarımlarda işlemci hızı gerekliliğini düşük tutmak adına kullanılan basit algoritmalar yüzünden hız düşük kalmakta ve daha da kötüsü gidilen hıza göre değişebilmektedir. Bu soruna çözüm olması açısından HSDPA (İngilizce High Speed Downlink Packet Access, yani Yüksek Hızlı Veri Pakedi İndirme İmkanı) ve HSUPA (İngilizce High Speed Uplink Packet Access, yani Yüksek Hızlı Veri Pakedi Yükleme İmkanı) teknolojileri yaratılmıştır. Bu teknolojiler sayesinde ortalama transfer hızı gidilen hızdan bağımsız olarak indirme ve yüklemede saniyede 1 mbit civarlarında olmaktadır. Aynı ilk nesil 3G’de olduğu gibi, HSDPA da ilk Japonya’da kullanıma açılmıştır.

Sorunlar

3G, her ne kadar bant genişliğini verimli kullanmak ve “tıkanma”nın önüne geçmek için tasarlanmış olsa da radyo emisyonu için çok geliştirilmemiş algoritmalar kullanmaktadır. Bunun sonucu olarak 3G cihazlar gidilen hız ve ortam koşullarına göre veri transfer hızını değiştirirler:

• 0 ile 40 km/saat arasında, 3G’nin teorik hızı saniyede 2 mbit civarındadır.
• 40 ile 120 km/saat arasında, 3G’nin veri alışveriş hızı saniyede 386 kbit’e geriler.
• Yaklaşık 360 km/saat hızın ötesine çıkılınca, 3G verinin aktarılmasında ciddi sorunlar yaşamaya başlayabilir!

• Kullanılan modülasyon tekniği cep telefonlarında doğrusallığı yüksek RF güç yükselteçlerinin kullanilmasini zorunlu kılmıştır. Bu da genelde telefonun en çok akım çeken ve verimliliğinin pil ömrüne direkt etkisi olan güç yükselteçlerinin düşük verimle kullanılmasına ve özellikle ilk nesil telefonların pil ömürlerininin kısa olmasına neden olmuştur.

Buna ek olarak, 3G ile birlikte kullanılan frekans bandı 2100 / 2400 Mhz civarlarına çekilmiştir. Eğer 900 Mhz GSM standardına göre karşılaştırırsak, bu değişiklik kapsama alanının dokuz kata kadar küçülmesi anlamına gelmektedir! Dolayısıyla şehirlerde binalar, açık alanlarda ise alanın büyüklüğü yüzünden 3G kapsama alanı dar kalmaktadır.

Bu iki sorunun çözümü için 4G teknolojisi planlanmaktadır.

Gelecek Nesil öngörüleri :

4. Nesil GSM Hizmeti

Türkiye’de 3. Nesil Teknolojiler

7 Eylül 2007 tarihinde Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılan 3. Nesil lisans ihalesi, tek bir GSM operatörünün (Turkcell) katılması, diğer operatörlerin ise Numara taşınabilirliği olmadan ihaleye katılmayacaklarını belirtmeleri üzerine ihale iptal edilmiştir.

Yeni 3. Nesil GSM Hizmetleri Lisans ihalesi 28 Kasım 2008′de tekrar yapıldı.Turkcell A tipi lisansı 358 milyon Euro, Vodafone B tipi lisansı 250 milyon Euro, Avea C tipi lisansı 214 milyon Euro’ya aldı.