İlk olarak 2001 yılında Japonya’da NTT DoCoMo tarafından aktif hale getirilen üçüncü nesil mobil iletişim standardı, sabırsız ve sancılı bir bekleme sürecinin ardından nihayet hayatımıza girdi. Pek çok mobil kullanıcı gerek reklamlar, gerekse operatörlerin bilinçlendirme kampanyaları sayesinde 3G’nin ne olduğunu az çok biliyor.

İkinci nesil mobil iletişimle WAP’a, yani cep telefonlarının dial-up internet bağlantısı olarak düşünülebilecek olan yavaş ve ağır servise veda ederek GPRS teknolojisine terfi etmiştik. WAP ile KB (kilobayt) başına ulaşamayan saniyelik veri transferi GPRS ile gerçek hayatta 5-6 KB’yi buldu. Söz konusu terfide asıl önemli olan nokta, hızdan daha ziyade veri paketlerinin ölçümlenmesi doğrultusunda çıkarılan ücret yönündeydi. Derken 2G teknolojisinin imkanları dâhilinde EDGE desteği de sunuldu ve hız beş kata yükseldi; en azından web’de sörf yapılabilir hale geldi. 3G ile bahsi geçen EDGE hızı, neredeyse 40 katına çıktı desek yerinde olur. Yaptığımız denemelerde 600 KB ile 900 KB arasında değişen internet hızı ölçümledik.

DAĞ BAŞINDA BİLE İNTERNET

Dolayısıyla yeni nesil mobil iletişimde yüksek hızda gelen veriler artık sadece internet bağlantısıyla sınırlı kalmıyor; mobil televizyon, görüntülü konuşma ve daha birçok hizmeti cebinize sığdırıyor. Yeni hizmetlerin ihtiyaç duyduğu yüksek bant genişliği ihtiyacı nedeniyle 3G teknolojisi uzun bir süredir bekleniyordu.

Yaklaşık 4-5 yıl kadar öncesinde kablosuz ağ desteğinin dizüstü bilgisayarlara sağladığı faydaları şöyle bir gözünüzün önüne getirin. Bir düşünün… Bilgisayarınıza hiçbir kablo takılı değil ancak siz internettesiniz. Bağlanabilmek için elbette bazı temel şartlar var: Bunlardan ilki ortamda bir kablosuz ağ bulunması. Diğer şartlar da ağın size ait olması veya şifresini bilmeniz, ya da umuma açık halde kullanıma sunulması. 3G teknolojisindeyse mobil operatörünüzün üçüncü nesil iletişim sinyallerini alabildiğiniz sürece her yerde özgürsünüz: İnternet olmayan yazlık bir belde, denizin ortası ya da dağın başı. 3G ile internet yanı başınızda; dizüstü bilgisayarınızda ve parmaklarınızın ucunda.

KÜÇÜL DE CEBİME GİR

Netbook’lar bir yılı aşkın zamandır hayatımızda. Kendilerini ilk gördüğümüzde “mini dizüstü bilgisayar” yakıştırmasını yaptık; fakat binlerce dolarlık gerçek mini dizüstü bilgisayarlarla arada epey bir fark olunca “netbook” terimini kabullendik. “Netbook” kelime anlamı ve donanımsal açıdan internet amaçlı kullanılabilecek dizüstü bilgisayarları ifade ediyor. Fakat 3G öncesine kadar ürünlerin tam anlamıyla kullanılabildiğini söyleyemeyiz. A4 boyuttaki kâğıttan küçük ve bir DVD kutusundan az büyük olan netbook’lar önümüzdeki günlerde adından daha fazla bahsettirecek. Özellikle yenilenecek olan platform seçeneklerinde artık 3G desteği olmazsa olmazlar arasında kendisini gösterecek.

YARDIMCI DONANIMLAR

3G teknolojisini kullanabilmek için mutlaka yeni bir bilgisayar satın almak zorunda değilsiniz. Özellikle ülkemizde hizmet veren mobil iletişim operatörlerinin bu konuda oldukça başarılı çözümleri var. Dilerseniz USB bellek büyüklüğünde bir modemi bilgisayarınıza takarak istediğiniz her yerde 3G teknolojisiyle gelen hızlı ve kesintisiz internetin keyfini çıkartabilirsiniz. Tabii bu durumda bilgisayarınızdan dışarıya doğru çıkıntı yapan bir modem kullanmak zorundasınız. 3G’ye hazır bilgisayarlarda bu tip bir durum söz konusu değil. Eğer 3G teknolojisiyle edindiğiniz interneti birden fazla bilgisayarda kullanacaksanız ya da evinizde neler olup bittiğini akıllı telefonunuz vasıtası ve bir 3G kamerayla izleyecekseniz operatörlerin bu konuda da çözüm sunan donanımları bulunuyor.

TELEFONDA 3G DESTEĞİ ŞART

Çok uzun bir zamandır -belki farkında olmasak bile- 3G destekli cep telefonlarını kullanıyoruz. Eğer zorunlu kaldığınız zamanlarda cep telefonunuzu bilgisayarınıza bağlayarak internete giriyorsanız, 3G destekli cep telefonları sayesinde hızınıza kimsenin yetişemeyeceğini söyleyebiliriz. 3G ile gelen yeniliklerin sadece yüksek hızda internet olduğunu düşünmeyin.

Operatörler tarafından sunulan bant genişlikleri sayesinde, görüntülü konuşma ve mobil TV izleme gibi daha birçok işlemler gerçekleştirilebiliyor. Sık sık bahsettiğimiz gibi 3G’nin henüz bilmediğimiz nimetlerine de zaman geçtikçe birlikte tanıklık edeceğiz. Siz yine de seçeceğiniz telefonda bir ön yüz kamerası ve 3G desteği olmasına dikkat edin.

3. Nesil GSM Hizmetleri (3G ya da 3N) üçüncü nesil kablosuz telefon teknolojisilerine verilen genel addır. Aynı 1G ve 2G gibi, hücresel bir ağ sistemi kullanır. 3G teknolojilerine örnek olarak Universal Mobile Telecommunications System (yani Evrensel Mobil İletişim Sistemi) anlamına gelen UMTS verilebilir. Bunun yanında Kuzey Amerika’da kullanılan CDMA2000 ve Japonya’da Freedom of Mobile Multimedia Access (Mobil Çoklu Ortam Erişimine Özgürlük) anlamına gelen FOMA standardları da bir 3G teknolojisidir.

UMTS klasik frekans veya zaman çoklu iletişim (multiple access) tekniklerinden prensip olarak cok farklı olan kod çoklu iletişim CDMA (Code Division Multiple Access) teknolojisini kullanir. Bir çeşit dağınık frekans (spread spectrum) tekniği olan bu teknolojide kullanıcılar 5MHz genişligindeki aynı banttan haberleşirler. Her vericinin sinyali özgün bir yonga koduyla çarpılarak (bu kodun hızı 3.84Mchips/s) 5MHz genişliğindeki spektruma yayılır. Alıcı da bu spektruma yayılmış sinyali aynı yonga koduyla çarparak veriyi elde eder.

3G’nin 2G’ye göre getirmiş olduğu en büyük yenilik taban olarak alınan verinin ses değil sayısal veri olmasıdır. Buna ek olarak, 3G sisteminde cihazlar bant genişliğini sadece veri alışverişi sırasında işgal ederler. İlk örnekleri Japonya’da 1998 yılında kullanıma açılan bu teknoloji, 2003′ten itibaren Avrupa’ya da gelmiştir.

Avantajları

3G’nin getirmiş olduğu birçok yenilik vardır:

• Mesajlaşma, internet erişimi ve yüksek hızda çoklu ortam haberleşme desteği
• Gelişmiş hizmet kalitesi
• Gelişmiş pil ömrü
• Konumlandırma hizmetlerinin sağlanması
• İşletim ve bakım kolaylığı
• Mevcut şebekelerle birlikte çalışabilirlik, 2G’ye dolaşım sağlayabilme
• Mevcut şebekelere geriye doğru uyum sağlayabilme, düşük kurulum maliyeti
• Gelişmiş güvenlik yöntemleri sayesinde mobil ticarete ortam sağlayabilme
• Goruntulu konusmayida sağlar
• Medya haberciliği açısında çekilen video görüntülerinin en hızlı bir şekilde haber merkezine yetiştirilmesi
• Son Kullanıcı açısında YouTube hesabınıza direk video gönderimi ve paylaşımı http://youtube.com/my_profile_mobile?action_create=1
• 4 saatte indirilen 700 MB’lık Divx bilgisi 1 saatte indirilecek (2 mbit hız)
• Görüntülü komuşmayı sağlar.

Geliştirmeler

İlk tasarımlarda işlemci hızı gerekliliğini düşük tutmak adına kullanılan basit algoritmalar yüzünden hız düşük kalmakta ve daha da kötüsü gidilen hıza göre değişebilmektedir. Bu soruna çözüm olması açısından HSDPA (İngilizce High Speed Downlink Packet Access, yani Yüksek Hızlı Veri Pakedi İndirme İmkanı) ve HSUPA (İngilizce High Speed Uplink Packet Access, yani Yüksek Hızlı Veri Pakedi Yükleme İmkanı) teknolojileri yaratılmıştır. Bu teknolojiler sayesinde ortalama transfer hızı gidilen hızdan bağımsız olarak indirme ve yüklemede saniyede 1 mbit civarlarında olmaktadır. Aynı ilk nesil 3G’de olduğu gibi, HSDPA da ilk Japonya’da kullanıma açılmıştır.

Sorunlar

3G, her ne kadar bant genişliğini verimli kullanmak ve “tıkanma”nın önüne geçmek için tasarlanmış olsa da radyo emisyonu için çok geliştirilmemiş algoritmalar kullanmaktadır. Bunun sonucu olarak 3G cihazlar gidilen hız ve ortam koşullarına göre veri transfer hızını değiştirirler:

• 0 ile 40 km/saat arasında, 3G’nin teorik hızı saniyede 2 mbit civarındadır.
• 40 ile 120 km/saat arasında, 3G’nin veri alışveriş hızı saniyede 386 kbit’e geriler.
• Yaklaşık 360 km/saat hızın ötesine çıkılınca, 3G verinin aktarılmasında ciddi sorunlar yaşamaya başlayabilir!

• Kullanılan modülasyon tekniği cep telefonlarında doğrusallığı yüksek RF güç yükselteçlerinin kullanilmasini zorunlu kılmıştır. Bu da genelde telefonun en çok akım çeken ve verimliliğinin pil ömrüne direkt etkisi olan güç yükselteçlerinin düşük verimle kullanılmasına ve özellikle ilk nesil telefonların pil ömürlerininin kısa olmasına neden olmuştur.

Buna ek olarak, 3G ile birlikte kullanılan frekans bandı 2100 / 2400 Mhz civarlarına çekilmiştir. Eğer 900 Mhz GSM standardına göre karşılaştırırsak, bu değişiklik kapsama alanının dokuz kata kadar küçülmesi anlamına gelmektedir! Dolayısıyla şehirlerde binalar, açık alanlarda ise alanın büyüklüğü yüzünden 3G kapsama alanı dar kalmaktadır.

Bu iki sorunun çözümü için 4G teknolojisi planlanmaktadır.

Gelecek Nesil öngörüleri :

4. Nesil GSM Hizmeti

Türkiye’de 3. Nesil Teknolojiler

7 Eylül 2007 tarihinde Telekomünikasyon Kurumu tarafından yapılan 3. Nesil lisans ihalesi, tek bir GSM operatörünün (Turkcell) katılması, diğer operatörlerin ise Numara taşınabilirliği olmadan ihaleye katılmayacaklarını belirtmeleri üzerine ihale iptal edilmiştir.

Yeni 3. Nesil GSM Hizmetleri Lisans ihalesi 28 Kasım 2008′de tekrar yapıldı.Turkcell A tipi lisansı 358 milyon Euro, Vodafone B tipi lisansı 250 milyon Euro, Avea C tipi lisansı 214 milyon Euro’ya aldı.